Ciekawe wnioski płyną do nas z badań przeprowadzonych przez naukowców z UNSW Sydney oraz Australian National University, opublikowanych na łamach British Journal of Psychology. Okazuje się, że sztuczna inteligencja generuje dziś twarze tak realistyczne, że większość ludzi nie jest w stanie odróżnić ich od prawdziwych fotografii. Co więcej – nawet osoby o ponadprzeciętnych zdolnościach rozpoznawania twarzy, tzw. „super-rozpoznawacze”, często się mylą.
Fałszywa pewność siebie wobec AI
W badaniu wzięło udział 125 osób, w tym 36 super-rozpoznawaczy oraz 89 uczestników z przeciętnymi zdolnościami w zakresie identyfikacji twarzy. Zadanie polegało na ocenie serii zdjęć i wskazaniu, czy dana twarz należy do realnej osoby, czy została wygenerowana przez AI. Wcześniej usunięto obrazy z oczywistymi błędami wizualnymi.
Na poniższej grafice znalazło się 6 „prawdziwych” twarzy oraz 6 wygenerowanych przez sztuczną inteligencję. Wy także możecie sprawdzić swoje możliwości i spróbować je podzielić na obie kategorie. Odpowiedzi umieszczę na końcu newsa.
Wyniki można uznać za niepokojące. Osoby o przeciętnych zdolnościach rozpoznawania twarzy osiągały wyniki niewiele lepsze niż przypadkowe zgadywanie. Z kolei super-rozpoznawacze radzili sobie nieco lepiej, lecz przewaga była minimalna. Najbardziej zaskakujący był jednak wysoki poziom pewności siebie badanych – nawet wtedy, gdy ich trafność ocen pozostawiała wiele do życzenia.
Dr James Dunn z UNSW podkreśla, że do niedawna ludzie rzeczywiście mogli polegać na wizualnych „wskazówkach” zdradzających sztuczność obrazu. W pierwszych generacjach systemów AI twarze często zawierały charakterystyczne deformacje: zniekształcone zęby, niepoprawnie wygenerowane okulary, nienaturalnie połączone uszy czy dziwne tła przenikające włosy i skórę. Dziś takie błędy należą do rzadkości.
„Zbyt idealne, by były prawdziwe”
Paradoksalnie, najbardziej zaawansowane twarze generowane przez AI nie zdradzają się tym, co w nich nie działa – lecz tym, że są „zbyt poprawne”. Jak zauważa dr Amy Dawel z ANU, sztuczne twarze bywają niezwykle symetryczne, proporcjonalne i statystycznie przeciętne. To cechy kojarzone z atrakcyjnością i znajomością – a zarazem potencjalny sygnał ostrzegawczy.
Jak uważają naukowcy, problem polega na tym, że nasza intuicja została ukształtowana przez wcześniejsze, mniej dopracowane systemy. Wiele osób uważa, że potrafi rozpoznać fałszywe zdjęcie, bo samo korzystało z narzędzi takich jak ChatGPT czy DALL-E. Tymczasem najbardziej zaawansowane systemy generowania twarzy oferują znacznie wyższy poziom realizmu.
Co ciekawe, w badaniu zauważono duże nakładanie się wyników między grupami. Część osób spoza grona super-rozpoznawaczy osiągała lepsze rezultaty niż niektórzy „eksperci” w dziedzinie. Sugeruje to, że zdolność wykrywania twarzy generowanych przez AI nie sprowadza się wyłącznie do klasycznych umiejętności rozpoznawania ludzi.
Konsekwencje dla bezpieczeństwa
No dobra, ale dlaczego wcześniej zwrócono uwagę, że wyniki są niepokojące? W erze mediów społecznościowych, randek online, rekrutacji zdalnej czy profesjonalnego networkingu wiele osób zakłada, że „na oko” potrafi ocenić autentyczność zdjęcia profilowego. To założenie staje się coraz bardziej ryzykowne i przez to może ono przysporzyć pewnych problemów lub rozczarowań.
Zbyt duża pewność siebie może zwiększać podatność na oszustwa, fałszywe profile czy wyłudzenia tożsamości. Jeśli twarz wygenerowana przez AI jest niemal nieodróżnialna od prawdziwej, sama ocena „na oko” przestaje być wiarygodnym narzędziem weryfikacji.
Naukowcy podkreślają potrzebę zdrowego sceptycyzmu. Przez dekady to fotografia i wideo była traktowana jako dowód istnienia konkretnej osoby. Dziś to założenie wymaga aktualizacji. Wraz z dalszym rozwojem technologii generowania twarzy różnica między tym, co „realne”, a tym, co realne, może się jeszcze bardziej zacierać.
Na razie jednak jedno jest pewne: w 2026 roku intuicja przestaje wystarczać. W świecie, w którym AI generuje twarze niemal perfekcyjne, kluczowe staje się nie tyle doskonalenie „sztuczek” wykrywania fałszywek, ile świadomość ograniczeń własnego osądu.
A prawidłowe odpowiedzi w teście to: twarze 2, 3, 5, 8, 9, 11 zostały wygenerowane przez AI. Podobnie jak pani z foto tytułowego.
Źródło: unsw.edu.au
Dodaj komentarz