Jeszcze niedawno 16 GB RAM było rozsądnym minimum w laptopie do pracy. Dawało pełen komfort pracy z lekkim zapasem na przyszłość. W 2026 roku producenci wracają do 8 GB, i to nie tylko w tanich modelach. Sam Microsoft w maju zapowiedział 13-calowego Surface Laptop for Business z 8 GB pamięci w podstawowej konfiguracji (dla wybranych rynków, w Polsce wszystkie konfiguracje zaczynają się od 16 GB). Okazuje się zatem, że Apple ze swoim MacBookiem Neo, który przecież finalnie stał się sprzedażowym hitem, wcale nie jest odosobnionym przypadkiem. Albo znowu Microsoft zapatrzył się w działania konkurencji z Palo Alto… W tym kontekście jest to totalnie nieważne. Bardziej zasadne jest pytanie, co obu producentom strzeliło do głowy?
No i chciałbym napisać w tym kontekście coś odkrywczego i nowego, ale patrząc na to, co dzieje się od ponad roku na rynku pamięci, jest to trudne. Przyczyną jest oczywiście pamięć, która przez boom na sztuczną inteligencję drożeje kwartał po kwartale.
Dlaczego pamięć drożeje
Źródłem problemu są powstające masowo centra danych. Według TrendForce najwięksi koreańscy i tajwańscy producenci pamięci przenieśli moce wytwórcze na pamięć do serwerów, co doprowadziło do poważnych niedoborów m.in. RAM-u dla pecetów, smartfonów, konsol dla graczy, tabletów itd. Firmy budujące infrastrukturę AI wciąż kupują i zamawiają ogromne ilości pamięci, a dla laptopów, desktopów oraz innego rodzaju sprzętu zostaje jej coraz mniej. Oznacza to, że problem nie skończy się nagle i z dnia na dzień, o czym zresztą mówił ostatnio Michael Dell. Sama firma Dell ma w tym momencie zamówienia na serwery AI o łącznej wartości ponad 90 miliardów dolarów.
Końca tego trendu na razie nie widać. TrendForce prognozuje dalej, że w czwartym kwartale 2026 roku ceny kontraktowe konwencjonalnej pamięci DRAM wzrosną o dalsze 10–15% w porównaniu z poprzednim kwartałem. Firma spodziewa się też, że w 2027 roku udział mocy produkcyjnych przeznaczonych na pamięć do komputerów spadnie jeszcze bardziej. A konsekwencje poniesiemy wszyscy.
Dla producentów laptopów oznacza to wyraźny wzrost kosztów. W normalnych warunkach pamięć DRAM i dysk SSD odpowiadają za około 15% kosztu komponentów notebooka. Już w czerwcu tego roku HP poinformowało inwestorów, że sama pamięć to dziś około 35% kosztu komponentów komputera, podczas gdy pół roku wcześniej było to 15–18%.
8 GB wraca do laptopów, ale czy na stałe?
W tym momencie dochodzimy powoli do ściany i producenci komputerów mają obecnie do wyboru albo podnieść ceny, albo ograniczyć specyfikację. Pierwsze rozwiązanie wydaje się oczywiste, ale coraz częściej wybierają to drugie, niejednokrotnie łącząc je i tak z podwyżkami. Analitycy TrendForce przewidują, że laptopy ze średniej półki ponownie zaczną przesuwać się w stronę min. 8 GB, a modele z wyższej półki będą dalej kręcić się wokół minimalnych 16 GB.
Ten trend było widać już na tegorocznych targach Computex. Dell XPS 13 z procesorem Intel Core 300 (Wildcat Lake) startuje z 8 GB pamięci, podobnie Acer Swift Air 14. To samo dotyczy wspomnianego Surface Laptop for Business, czyli sprzętu kierowanego do firm, a nie do budżetowego segmentu konsumenckiego.

Oczywiście producenci wciąż zostają przy wyższej konfiguracji, szczególnie przy wyższych segmentach. Także niektóre laptopy na platformie Intel Wildcat Lake nadal oferują 16 GB jako podstawę.
W tym kontekście warto jednak rzucić okiem na wpis Pavana Davuluriego, czyli szefa Microsoftu. Otóż na blogu Microsoftu podzielił się on informacją o „odchudzeniu” Windowsa 11 w taki sposób, aby lepiej działał… na 8 GB RAM-u. Według niego, Windows 11 jest teraz o 20% bardziej responsywny (przy korzystaniu z menu Start, wyszukiwaniu, korzystaniu z Eksploratora i menu Ustawień) oraz 40% szybszy przy wielozadaniowości. Tyle tylko, że test został przeprowadzony na jednym laptopie (HP OmniBook 3 ze Snapdragonem X Plus) oraz obejmował 20 otwartych kart w przeglądarce Edge, film 4K, pracę z „dużymi” plikami MS Office oraz włączonym Outlookiem – wszystko było otwierane po kolei.
Abstrahując już od metody badawczej Microsoftu, jego działanie dość klarownie pokazuje, że starają się dostosować swój system do nowej sytuacji… i sprzedaży kolejnych laptopów z 8 GB RAM-u.
Na koniec tego wątku trzeba zwrócić uwagę na jeszcze jeden problem. Dotyczy on bowiem również dysków. Prognozy przewidują, że w tym przypadku podstawowe konfiguracje także będę posiadały mniej dostępnych gigabajtów. Średnia półka raczej może na powrót skupić się na wartości 256 GB, a 512 GB i 1 TB będzie zarezerwowane dla topowych konfiguracji.
To w końcu ile RAM-u potrzeba do pracy?
Oficjalne minimum dzisiaj jest bardzo niskie, bo specyfikacja Windowsa 11 mówi o co najmniej 4 GB pamięci. Microsoft stawia jednak wyższą poprzeczkę komputerom, które mają obsługiwać lokalne funkcje AI. Komputer z wlepką Copilot+ musi mieć 16 GB pamięci DDR5 lub LPDDR5 i procesor z NPU o wydajności ponad 40 TOPS. I teraz wróćmy sobie płynnie do wstępu, gdzie pisałem o 8 GB w Surface Laptop 13…
Konfiguracja z 8 GB nie jest z góry skreślona, ale ma wyraźne ograniczenia. W około komputerowych mediach można spotkać się z twierdzeniem, że 8 GB wystarcza osobom, które korzystają głównie z przeglądarki i lekkich aplikacji, nie otwierają wielu kart i robią jednocześnie jedną lub dwie rzeczy. I ja również z takim stwierdzeniem się zgadzam na podstawie własnego doświadczenia. Jednak w typowej pracy biurowej, gdzie otwarta jest poczta, komunikator, programy pakietu biurowego, nierzadko kilkanaście kart przeglądarki i jeszcze od czasu do czas jakaś wideokonferencja, taki zapas szybko się kończy.
Dlatego też niejednokrotnie w swoich recenzjach mówiłem i pisałem, że obecnie 16 GB to niezbędne minimum do komfortowej pracy biurowej. Nawet nie topowy procesor, a właśnie odpowiednia pojemność pamięci operacyjnej.

Wlutowana pamięć – największa pułapka przy zakupie
Pojemność RAM-u to tylko połowa problemu. Druga połowa to możliwość jego rozbudowy. Z tym dzisiaj jest różnie, szczególnie w kontekście ultrabooków, również tych z półek premium. W sporej liczbie laptopów pamięć jest przylutowana bezpośrednio do płyty głównej, więc nie da się jej wymienić ani dołożyć. Trudno więc oczekiwać, że laptop lub innego typu komputer (np. mini-PC czy Tiny-PC), który już dzisiaj jest w stanie „czkać” z powodu niewystarczającej pojemności RAM-u, wystarczy na kolejne kilka lat pracy.
W praktyce decyzja o maksymalnej pojemności pamięci operacyjnej zapada w chwili zakupu i obowiązuje przez cały okres eksploatacji. Przy sprzęcie firmowym, który zwykle ma pracować przez kilka lat, ma to szczególne znaczenie i wcale nie dziwi, że zamawiający stawiają na większą liczbę gigabajtów. Oszczędność na konfiguracji bazowej może w efekcie oznaczać wcześniejszą wymianę całego urządzenia, a więc – potencjalny podwójny wydatek w okresie krótszym, niż planowano kolejne zakupy. Albo męki pracownika wyposażonego w takiego laptopa…
Na co patrzeć w specyfikacji laptopa do pracy
Najważniejsza jest informacja, czy pamięć jest wlutowana (LPDDR), czy montowana w gniazdach SODIMM lub CAMM. Producenci podają to w pełnej specyfikacji technicznej, choć rzadko w nazwie konfiguracji. Jeśli laptop ma gniazda, liczy się też ich liczba i maksymalna obsługiwana przez procesor i płytę główną pojemność.
Drugą kwestią jest tryb pracy pamięci. Pojedynczy moduł pracuje w trybie jednokanałowym (single-channel), co może wpływać na wydajność ogólną i graficzną, szczególnie w laptopach ze zintegrowaną grafiką, która korzysta z tej samej pamięci, co CPU. Pamięć wlutowana z kolei działa w trybie dwukanałowym (dual-channel), więc tu problem potencjalnie niższej wydajności nie istnieje. Dodatkowo, RAM wlutowany (np. LPDDR5x) może pochwalić się zazwyczaj wyższym taktowaniem niż SODIMM-y.
Szybką wskazówką może być także oznaczenie Copilot+. Już z definicji gwarantuje ono co najmniej 16 GB RAM. Ale nie mówi nic o możliwości rozbudowy! Sam klawisz Copilot na klawiaturze i naklejka na obudowie takiej gwarancji nie daje.
Tylko do bardzo lekkiej pracy. 8 GB można uznać za wystarczające dla osób, które korzystają głównie z przeglądarki i lekkich aplikacji, nie otwierają wielu kart i robią jednocześnie jedną lub dwie rzeczy.
Główną przyczyną jest dynamiczna rozbudowa infrastruktury AI. Czołowi producenci z Korei i Tajwanu przenieśli moce wytwórcze na pamięć do serwerów, co spowodowało poważne niedobory układów DRAM na rynku. W efekcie producenci laptopów płacą za pamięć coraz więcej i część z nich ogranicza konfiguracje bazowe.
Okazuje się, że nie. Laptopy z Windowsem 11 i 8 GB pamięci wciąż posiadają klawisz Copilot, ale nie spełniają wymagań Copilot+, które obejmują 16 GB RAM. O tym, czy laptop jest komputerem Copilot+, decyduje jego specyfikacja, a nie klawisz na klawiaturze.
Zależy to od konkretnego modelu. W sporej części laptopów pamięć jest wlutowana w płytę główną i nie da się jej rozbudować ani wymienić. Rozbudowa jest możliwa tylko w modelach z gniazdami SODIMM lub CAMM, a ich obecność, liczbę i maksymalną obsługiwaną pojemność podaje pełna specyfikacja techniczna producenta.
Oficjalne minimum to 4 GB. Komputery Copilot+, które obsługują lokalne funkcje AI w Windows 11, muszą mieć więcej. Microsoft wymaga od nich 16 GB pamięci DDR5 lub LPDDR5 oraz procesora z NPU o wydajności ponad 40 TOPS.




Dodaj komentarz